Boynumda Şişlik Var, Tiroid Olmak Zorunda mı
Boyunda fark edilen bir şişlik çoğu kişide önce tiroidi akla getiriyor. Oysa boyun, içinde çok sayıda yapı barındıran kalabalık bir bölge: tiroid bezi, onlarca lenf bezi, tükürük bezleri, damarlar, kaslar, yağ dokusu ve doğumsal kistler. Şişliğin kaynağını anlamak için bakılan birkaç basit özellik var.
Şişliğin Boyundaki Yeri Ne Anlatır?
İlki konum. Tiroid, boynun ön ortasında, âdem elmasının hemen altında yer alır ve kelebek şeklindedir. Buradan kaynaklanan şişlikler yutkunurken yukarı aşağı hareket eder; muayenede ilk bakılan şey budur. Boynun yan taraflarında, çene altında ve kulak arkasında ele gelenler ise genellikle lenf bezleridir ve yutkunmakla hareket etmezler.
Şişliğin Ne Kadar Süredir Olduğu Önemli mi?
İkincisi süre ve seyir. Bir hafta içinde ortaya çıkıp birkaç haftada küçülen, hassas ve hareketli bir şişlik büyük olasılıkla enfeksiyona tepki veren bir lenf bezidir. Boğaz enfeksiyonu, diş apsesi, saçlı deride bir iltihap ya da üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası görülür. Buna karşılık haftalardır küçülmeyen, giderek büyüyen, ağrısız, sert ve bulunduğu yere yapışık bir şişlik farklı bir anlam taşır ve mutlaka değerlendirilmelidir.
Tükürük Bezleri Boyunda Şişlik Yapabilir mi?
Tükürük bezleri de sık karşılaşılan bir kaynak. Çene altındaki ya da kulak önündeki şişlik yemek yerken belirginleşip sonra geriliyorsa, bezin kanalında bir taş olabilir. Kulak önünde, çenenin hemen yanında duran parotis bezi iltihaplandığında ya da içinde bir kitle oluştuğunda bu bölgede asimetri yaratır.
Doğumsal Boyun Kistleri Nasıl Görünür?
Doğumsal kistler genellikle gençlerde fark edilir. Boynun tam ortasında, dil çıkarıldığında yukarı doğru hareket eden bir kist tiroglossal kanal kalıntısıdır. Boynun yan tarafında, kulak altından aşağı doğru uzanan yumuşak bir kitle ise brankiyal kist olabilir. İkisi de iyi huyludur ama enfeksiyon kaparak aniden büyüyebilir ve tedavileri cerrahidir.
Lipom ve Cilt Kistleri Tiroidle İlgili mi?
Deri altında kayan, yumuşak, ağrısız ve yıllardır aynı boyutta duran bir şişlik çoğunlukla lipomdur, yani yağ dokusundan oluşan iyi huylu bir kitle. Benzer biçimde cilt içinde yerleşmiş, ortasında küçük bir nokta bulunan kistler de sıktır ve tiroid ile ilgisi yoktur.
Tiroid Kaynaklı Şişlikler Nasıl Olur?
Tiroidden kaynaklanan şişliklere gelince, bunların bir kısmı bezin bütününün büyümesidir; halk arasında guatr denilen durum budur. Bir kısmıysa tek bir nodülün dışarıdan fark edilecek kadar büyümesidir. Boyunda ani ortaya çıkan, ağrılı bir şişlik bazen bir nodülün içine kanamadan kaynaklanır; birkaç gün içinde yerleşir ve çoğu zaman ciddi değildir. Birkaç hafta süren boyun ön ağrısı, ateş ve halsizlikle birlikte geliyorsa virüse bağlı tiroid iltihabı akla gelir.
Hangi Boyun Şişlikleri Daha Öncelikli Değerlendirilmeli?
Bazı bulgular öncelikli değerlendirme gerektirir. Üç haftadan uzun süren ve küçülmeyen şişlik, giderek büyüyen sert kitle, parmakla itildiğinde yerinden oynamayan yapı, ses kısıklığının eşlik etmesi, yutma güçlüğü, nefes darlığı, gece terlemesi ve açıklanamayan kilo kaybı. Sigara ve alkol kullanımı olan kişilerde boyundaki ağrısız lenf bezi büyümesi ayrıca dikkat gerektirir.
Boyunda Şişlik İçin İlk Hangi Tetkik Yapılır?
İlk basamak genellikle aynıdır: muayene ve boyun ultrasonu. Ultrason şişliğin hangi yapıdan kaynaklandığını, kistik mi katı mı olduğunu ve şüpheli özellikler taşıyıp taşımadığını gösterir. Tiroid kaynaklıysa kan tahlili eklenir. Gerekirse ince iğne biyopsisiyle örnek alınır. Bu üç adım, boyun şişliklerinin büyük bölümünü birkaç gün içinde netleştirir.
Boyundaki Şişliğin Kaynağı Nasıl Anlaşılır?
Kendi kendine tanı koymaya çalışmak bu bölgede özellikle zor. Elle muayene, yüzeyel ve derin yapıları ayırt etmekte yetersiz kalır ve sürekli elleme şişliği büyütmez ama endişeyi büyütür. Birkaç haftayı geçen her şişlik, basit bir ultrasonla açıklığa kavuşturulabilir.